معاونت عمران روستايي

طرحهای هادی روستای از جمله پروژه هایی محسوب می گردند که در راستای فراهم سازی زمینه توسعه و عمران نقاط روستایی تهیه و اجرا می شوند . پایه چنین طرحهای در کشور ما از سال 1362 و تحت عنوان ،روان بخشی روستاها ، در یکی از نقاط روستایی شهرستان شهرکرد و توسط وزیر مسکن و شهرسازی وقت به مورد اجرا گذاشته شد ، و در سالهای بعد به خصوص از سال 1366 توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با جدیت تمام پی گیری شد . تجدید حیات و هدایت روستاها از ابعاد کالبدی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی از جمله ، اهداف مورد نظر در طرحهای مذکور می باشد.

بر اساس آئین نامه نحوه بررسی و تصویب طرحهای توسعه عمران محلی ، ناحیه ای ، منطقه ایی ، و ملی و مقررات شهرسازی و معماری کشور مصوب مورخه 12/10/78 هیأت دولت، طرح هادی روستایی عبارت از :
طرحی است که ضمن ساماندهی و اصلاح بافت موجود ، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکرد های مختلف از قبیل مسکونی ، تولیدی ، تجاری و کشاورزی ، و تأسیسات و تجهیزات و نیازمندیهای عمومی روستایی را بر حسب مورد در قالب مصوبات طرحهای ساماندهی فضا و سکونتگاههای روستایی یا طرحهای جامع ناحیه ای تعیین می نماید.

مرحله اول: تهیه نقشه پایه و وضع موجود روستا
مرحله دوم : مطالعات پایه و تشخیص وضعیت
مرحله سوم : تحلیل و استنتاج از بررسیها و تدوین چشم اندازها
مرحله چهارم: تعيين پروژه های پيشنهادی و تهيه طرح هادی

الف: در نخستین فصل آئین نامه اجرایی تهیه و تصویب طرحهای هادی روستایی اهداف مورد نظر به شرح زیر عنوان شده است :

1- ایجاد زمینه توسعه و عمران روستاها با توجه به شرایط فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی .
2- تأمین عادلانه امکانات از طریق ایجاد تسهیلات اجتماعی ، تولیدی و رفاهی .
3- ایجاد تسهیلات لازم جهت بهبود مسکن روستائیان و خدمات بهزیستی و عمومی .
4- ایجاد شبکه ارتباطی منظم ، و ساماندهی منطقی نظام توزیع خدمات در سطح روستاهای دهستان .
5- ایجاد زمینه بهبود وضعیت اقتصادی روستاها از طریق تسهیلات تولیدی ، اشتغال ، و ارتقاء درآمد روستائیان .
6- هدایت وضعیت فیزیکی ( کالبدی ) روستا.
- بطور کلی و براساس اهداف فوق الذکر ، طرح هادی روستایی در راستای فراهم سازی توسعه و عمران روستاها می بایستی از رویکرد های متفاوت و جامعی برخوردار باشد

- اولویت واژه توسعه برعمران که دارای بارمعنایی وسیع و متشکل از نظامی جامع و چند بعدی ، به لحاظ ساختارها و زیر ساختهای اقتصادی – اجتماعی ، فرهنگی و کالبدی می باشد ، خود گواه این موضوع است که تنها هدف طرح هادی ، عمران یا رشد زیر ساختهای فیزیکی و کالبدی روستا نمی باشد ، بلکه توسعه روستا به عنوان یک فرایند جامع و جند بعدی از اساسی ترین اهداف مورد نظر تلقی شده است .

ب: اهداف عمومی از اجرای پروژه های عمران روستایی به شرح زیر است :

1- افزایش راندمان کار روستائیان
2- بهبود معیشت و رفاه سط زندگی در روستاها
3- جلب سرمایه گذاری در روستاها
4- تکمیل و اصلاح چرخه تولید – مصرف روستایی
5- پیشگیری از مهاجرت بی رویه روستاییان به شهرها

بطور کلی عمران روستاها با مشکلاتی مواجه است که اهم آنها عبارتند از :
1- پراکندگی روستاها
2- عدم دسترسی به مصالح مرغوب ساخت وساز
3- محدودیت بودجه و اعتبارات
4- سبک انگاری پروژه های عمران روستایی از طرف بعضی مسئولین و سازمانها
5- عدم جدیت قانونی
6- ماندگاری کم مردم در روستاها

تا پیش از ابلاغیه مورخ 16/11/79 هیئت محترم وزیران ، روند بررسی و تصویب طرح هادی به گونه ای بود که پس از کنترل و تائید مطلاعات انجام شده توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلام یطرح تهیه شده درکمیته فن یطرحهای هادی روستایی مطرح می شد . کمیته مذکور مرکب از نمایندگانی از سازمان مدیریت و برنامه ریزی ، سازمان جهاد کشاورزی ، مسکن و شهرسازی ، دفتر فن یاستانداری ف محیط زیست ، شرکت آبفای روستایی ف بنیاد مسکن انقلاب اسلام استان و رئیس شورای اسلامی روستا و در صورت نیاز بخشدار مربوطه بوده و در محل بنیاد مسکن استان تشکیل می گردید . ضمن اینکه پیش از برگزاری جلسه کمیته فنی طرح ، یک مرحله بازدید از روستا توسط کارشناسان واحد فنی بنیاد جهت انطباق مطالعات و نقشه های مشاور با واقعیات محل انجام میگرفت که در حال حاضر نیز روند مذکور پیش از برگزاری جلسه گروه کارشناسی کمیته عمران پیگیری میشود .
متعاقب اصلاح موارد مندرج د رصورتجلسه کمیته فنی توسط مشاور ، به منظور تصویب نهایی ، طرح تهیه شده درشورای تصویب که متشکل از مدیران و رؤسای هر یک ازادارت و سازمانهای ذیربط بود ، مطرح و پس از تصویب جهت اجرا ابلاغ می شد .

شایان ذکر است که هم اکنون د رپی ابلاغ مصوبه فوق الذکر هیئت وزیران ، کار گروه عمران و زیر بنایی عمران با دبیری سازمان مدیریت و برنامه ریزی و ریاست معاونت عمرانی استانداری جایگزین شورای تصویب پیشین گردیده است .

( آلبوم عکس طرح های هادی شهرستانها و روستا ها )

شهرستان	مصوب	در دست مطالعه
سمنان	؟	؟
شاهرود	؟	؟
دامغان	؟	؟
گرمسار	؟	؟

طرح ساماندهی فضا و سکونت گاههای روستایی ، طرحی است که به منظور توسعه هماهنگ و موزون فعالیتهای کشاورزی ، صنعتی و خدماتی از طریق توزیع مناسب چمعیت و فعالیتها و استقرار بهینه خدمات در محیط های روستایی ، هماهنگ با نظام شبکه شهری تهیه می شود.

طرحهای ساماندهی فضا و سکونت گاههای روستایی ماهیتی همه جانبه و میان بخشی برذاشته و برنامه ای یکپارچه و راهبردی برای توسعه اقتصادی ، اجتماعی و کالبدی محیط روستایی با تاکید بر جنبه های اجرایی به ویژه در زمینه های فضایی – کالبدی است .

طرحهای ساماندهی فضا و سکونت گاههای روستایی که بر حسب مورد بنا به توصیه طرحهای ناحیه ای تهیه می شوند ، به منزله طرح فرادست برای طرحهای هادی روستایی و طرحهای بهسازی بافتهای باارزش روستایی است.

محدوده طرحهای ساماندهی فضا و سکونت گاههای روستایی، قلمرو یک یا چند مجموعه روستایی است که در طرحهای توسعه وعمران ( جامع ) ناحیه ( یا شهرستان ) به عنوان طرحهای مصوب فردادست مشخص می گردد.

ایجاد بستر و زمینه های مناسب برای توسعه پایدار محط روستایی با پراکنش بهینه جمعیت.

ساماندهی فضایی سکونت گاههای روستایی موجود در قالب نظام تقسیمات فضایی – کالبدی .
ساماندهی اقتصادی محدوده مورد مطالعه مبتنی بر ارائه برنامه ها ، طرحها و پروژههای اقتصادی به تفکیک تقسیمات کالبدی طرح.
توزیع و پراکنش جمعیت روستایی در قالب نظام تقسیمات کالبدی طرح.
ساماندهی مناسب تأسیسات و خدمات رفاهی با توجه به نظام سلسله مراتبی و تقسیمات کالبدی پیشنهادی.

طرح سند دار نمودن خانه هاي روستائي براي اولين بار در ايران طبق برنامه دوم و سوم توسعه اقتصادي و اجتماعي فرهنگي تحت عنوان تبصره 71 و ماده 140 مطرح گرديد . كه برابر آن بنياد مسكن انقلاب اسلامي و سازمان ثبت اسناد و املاك وظيفه يافتند نسبت به سند دار نمودن خانه هاي روستائي اقدام كنند اين طرح دربرنامه دوم و سوم تحت عنوان تبصره 71 بدليل وجود نقايص و ايرادات موجود در قانون نتوانست موفقيتي را كسب نمايد . لذا با ارائه پيشنهادات هر دو دستگاه نسبت به رفع نواقص آن در برنامه سوم اقدام شده . اين طرح در حال حاضر بدليل همكاري و عملكرد هر دو دستگاه به يكي از طرحهاي خوب و موفق دولت بدل گرديده است .

اجراي ماده 140 قانون برنامه سوم توسعه با شناسائي روستاهاي بالاي 200 خانوار توسط بنياد مسكن آغاز مي شود . پس از دريافت گردش ثبتي از اداره ثبت اسناد و عدم مشكلات ثبتي و حقوقي نسبت به انتشار آگهي و پس از آن تهيه نقشه كلي وA4 اقدام ميشود . پس از آن براي هر واحد پرونده ثبتي تشكيل و اين پرونده ها به اداره ثبت ارسال و نيز تاييديه نقشه توسط بنياد مسكن و اداره ثبت اسناد و تنظيم صورت مجلس تفكيكي ، توسط دبير هيئت ماده هفت كه اعضاء آن عبارتند از ( مدير كل ثبت اسناد و املاك ،‌ مدير كل بنياد مسكن انقلاب اسلامي و قاضي دادگستري و يك نفر كارمند اداره ثبت بعنوان دبير هيئت )‌ از يكديگر جدا شده و پرونده هايي كه داراي اسناد اصلاحات ارضي و سوابق ثبتي هستند مستقيما”‌ براي صدور سند و تنظيم اقدام مي شوند و ساير پرونده ها براي طرح در هيئت مذكور آماده و پس از بررسي نسبت به صدور راي جهت تنظيم سند اقدام مي گردد .

از مهمترين مزيتهاي طرح سند دار كردن خانه هاي روستائي ، رسميت بخشيدن و ثبتي كردن منازل و واحدهاي ساخته شده در روستاها است كه د ر واقع اصلي ترين گام در ثبت مالكيت است با سند دار شدن واحدهاي ساختماني روستاها اين بناها داراي ارزش اقتصادي شده و مي تواند پشتوانه مالي مالكين در معاملات جاري همچنين بعنوان وثيقه در بانكها جهت اخذ وام به امور قضايي و خريد و فروش مطمئن تر قرار گيرد . همچنين روستا با اجراي اين طرح داراي دقيق ترين نقشه تفكيكي مي باشد كه مي تواند ملاك و مبناي كار براي اجراي بسياري از طرحهاي عمراني باشد .

بنياد مسكن انقلاب اسلامي سمنان برابر ماده 4 اساسنامه بنيادمسكن مصوب 17/9/1366 مجلس شوراي اسلامي از بدو تاسيس تاكنون اقدام به تملك و واگذاري زمين نموده است . كه پس از طي تشريفات و مراحل مقدماتي زمين مورد نظر نقشه برداري شده و پس از تهيه طرح و تفكيك زمين نسبت به واگذاري زمين به متقاضيان برابر ضوابط تعيين شده واگذار ميگردد. بنيادمسكن سمنان عمدتا زمينهاي مورد نياز خود را از طريق كميسيون 32 و ويزه و از اراضي ملي كه به اداره منابع طبيعي اختصاص دارد. تملك كرده و اراضي تحت توليت ادارات بنياد مستضعفان و جانبازان اموراراضي و اوقاف در اولويت بعد قرار دارند.
تملك زمين كه نهايتا طراحي و واگذاري زمين به افراد مستحق و نيازمند . براي ساخت مسكن و سرپناه را بدنبال دارد. از مهمترين اهداف انجام اين امر ميتوان بر شمرد واگذاري زمين به ادارات سازمانها و نيز واگذاري زمين معوض به خسارت ديدگان از طرحها و پروژه ها از ديگر نتايج تملك زمين ميتوان عنوان نمود.

روال تملك زمين در بنياد مسكن سمنان . از درخواست متقاضيان زمين در روستا آغاز ميشود. پس از وصول آن توسط بنياد مسكن و اداره منابع طبيعي . با هماهنگي از قبل نسبت به بازديد از روستا اقدام ميشود. در صورت وجود اراضي ملي بلامعارض در روستا . اداره منابع طبيعي نسبت به تهيه كروكي . و استعلام از ادارات ذيربط همچون ( جهاد كشاورزي ؛ راه ؛ محيط زيست و …. ) اقدام مي نمايد و همزمان با آن بنياد مسكن نسبت به تهيه گزارش توجهي اقدام مي كند . پس از آماده شدن گزارش توجيهي و پاسخ استعلامات موضوع در كميسيون ويژه بنياد مسكن سمنان كه اعضا آن عبارتند از مديران كل جهاد كشاورزي ؛ بنياد مسكن ؛ اداره منابع طبيعي و كارشناسان ادارات مذكور مطرح و پس از تصويب نتيجه جهت انجام ساير اقدامات به هر دو دستگاه ابلاغ ميگردد ( البته آنچه لازم به ذكر است اخيرا برابر قانون روال تملك زمين تغيير كرده . و تملك آن از طريق سازمان جنگلها و مراتع كل كشور انجام مي شود و بر همين اساس كليه درخواست هاي تملك زمين به بنياد مسكن مركز انتقال داده ميشود تا از طريق سازمان جنگلها و مراتع كل پيگيري شود .

پس از طرح و تصويب موارد مجوز لازم كسب و جهت اجرا به مركز استان ابلاغ ميشود . و بهمين دليل مدت زمان تملك زمين به حد نسبتا زيادي افزايش مي يابد )

پس از اعلام نتيجه كميسيون و تحويل و تحول زمين في مابين بنياد مسكن و اداره منابع طبيعي برابر حدود اربعه اعلام شده در صورت جلسه تحويل و تحول نسبت به نقشه برداري زمين اقدام مي شود و سپس برابر ضوابط تفكيك نسبت به طراحي زمين با رعايت سرانه ها اقدام ميشود.

واگذاري زمين كه در واقع از مهمترين اهداف تملك زمين بشمار ميرود بر اساس تقاضاي متقاضي و تائيد آن توسط شوراي اسلامي روستا آغاز ميگردد پس از ارائه تقاضا به بنياد مسكن با انجام تحقيقات محلي در روستا و تائيد و امضا برگ تحقيقات توسط معتمدين و شوراي اسلامي كار ادامه پيدا مي كند. احراز شرايط لازم جهت واگذاري و تشكيل پرونده و واريز بهاي زمين نسبت به صدور برگ قرارداد و سپس تحويل زمين در محل ، اقدامات بنياد در زمينه واگذاري به پايان مي رسد.

از نظرات بلند بنياد مسكن در شيوه واگذاري زمين عدم واگذاري زمين بصورت خام مي باشد و بهمين منظور نسبت به آماده سازي زمين اقدام مي كند كه اين اقدام ممكن است از تسطيح زمين تا زيرسازي وآسفالت معابر شامل شود كه البته در اين مسير استقبال اهالي و نيز همت و تلاش شوراهاي اسلامي روستا از مهمترين عوامل انجام آماده سازي اراضي مي توان عنوان نمود.